Ostatnia aktualizacja: 27.08.2014 r., godz. 15:02  Ilość wizyt w ciągu ostatnich 30 dni - 239.014
BOK tel. 95 720 85 40, Formularz kontaktowy
użytkownik
hasło
Wyszukiwarka
Uwzględnij roczniki: 2010 2011 2012 2013 2014
SPIS NUMERÓW CZASOPISMA
Rocznik
Dodatki do czasopisma
ZESZYTY METODYCZNE RACHUNKOWOŚCI
 
A.RACHUNKOWOŚĆ FINANSOWA
A A A  
otwórz artykuł w nowym oknie drukuj artykuł poprzedni artykuł   powrót do spisu treści czasopisma   następny artykuł

Jak zaksięgować sprzedaż własnej wierzytelności?

W sierpniu 2011 r. sprzedaliśmy naszą wierzytelność. Należność od nabywcy wierzytelności wpłynęła na nasze konto we wrześniu 2011 r. Jak zaksięgować tę sprzedaż?


1. Skutki zbycia wierzytelności dla celów podatkowych i bilansowych

Podstawę prawną sprzedaży wierzytelności stanowią przepisy art. 509-518 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.). Stosownie do tych przepisów, wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki. Jeżeli wierzytelność jest stwierdzona pismem, przelew tej wierzytelności powinien być również pismem stwierdzony.
 

W księgach rachunkowych przychody ze sprzedaży własnych należności (w wysokości równej cenie uzyskanej ze sprzedaży) zalicza się do przychodów finansowych i ujmuje na koncie 75-0 "Przychody finansowe". Zaś wartość ewidencyjną sprzedanej własnej należności (w kwocie brutto) odnosi się w ciężar konta 75-1 "Koszty finansowe".

Różnica między ceną uzyskaną ze sprzedaży a wartością nominalną wierzytelności (kwotą brutto należności) stanowi wynik bilansowy (zysk lub stratę) na sprzedaży wierzytelności, który wykazuje się w rachunku zysków i strat. W praktyce najczęściej występuje strata na sprzedaży wierzytelności, bowiem cena jaką udaje się uzyskać ze sprzedaży trudno ściągalnej wierzytelności jest mniejsza niż nominalna wartość tej wierzytelności.

Na gruncie podatku dochodowego transakcja sprzedaży własnej wierzytelności, według interpretacji organów podatkowych, rozliczana jest wynikowo. Z przepisów art. 23 ust. 1 pkt 34 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r. nr 51, poz. 307 ze zm.), dalej zwanej updof, oraz art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. nr 74, poz. 397 ze zm.), dalej zwanej updop, wynika iż nie uważa się za koszty uzyskania przychodów strat z odpłatnego zbycia wierzytelności, chyba że wierzytelność ta uprzednio została zarachowana jako przychód należny. Zatem przychodem ze sprzedaży wierzytelności jest nadwyżka kwoty uzyskanej ze sprzedaży wierzytelności ponad jej wartość zaliczoną uprzednio do przychodów należnych. Natomiast stratę ze sprzedaży wierzytelności stanowi ujemna różnica pomiędzy wartością wierzytelności określoną w umowie sprzedaży a wartością zaliczoną do przychodów należnych. Za kwotę przychodu należnego uważa się natomiast wartość netto wierzytelności (bez VAT). Taka zasada ustalania wyniku podatkowego ze sprzedaży wierzytelności wynika z interpretacji indywidualnych organów podatkowych, np. z interpretacji indywidualnej Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 25 lutego 2011 r., nr ITPB3/423-649a/10/MT.

Zwracamy jednak uwagą, że w aktualnym orzecznictwie sądowym przeważa odmienny pogląd. Sądy administracyjne kwestionują zarówno wynikowe rozliczenie sprzedaży wierzytelności, jak i uwzględnianie dla celów podatkowych wyłącznie kwoty netto wierzytelności (bez VAT). Przykładem może być wyrok WSA we Wrocławiu z 21 lipca 2009 r. sygn. akt. I SA/Wr 595/09 (orzeczenie prawomocne). Stanowisko to potwierdził także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 marca 2011 r., sygn. akt II FSK 1948/09 (orzeczenie prawomocne). Z analizy ww. orzeczeń wynika, iż ze sprzedaży wierzytelności własnych powstaje przychód należny odpowiadający wyznaczonej cenie. Natomiast przy określaniu kosztu uzyskania przychodu ze sprzedaży wierzytelności należy uwzględnić kwotę brutto (wraz z VAT należnym).

W sytuacji gdy wierzytelność będąca przedmiotem sprzedaży była objęta odpisem aktualizującym jej wartość, którego dokonano na zasadach określonych w art. 35b ust. 1 ustawy o rachunkowości (Wn konto 76-1 lub 75-1, Ma konto 28), w momencie sprzedaży wierzytelności będzie miał zastosowanie art. 35c ustawy o rachunkowości. Oznacza to wyksięgowanie odpisu i jednoczesne zwiększenie pozostałych przychodów operacyjnych, zapisem:
 

      - Wn konto 28 "Odpisy aktualizujące wartość należności",
      - Ma konto 76-0 "Pozostałe przychody operacyjne" 
         lub 75-0 "Przychody finansowe".

Odwrócenie uprzednio dokonanego odpisu aktualizującego może mieć również znaczenie dla celów podatkowych. W myśl bowiem art. 14 ust. 2 pkt 7c updof i art. 12 ust. 1 pkt 4e updop, do przychodów zalicza się równowartość odpisów aktualizujących wartość należności, uprzednio zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów, w przypadku ustania przyczyn, dla których dokonano tych odpisów.

W świetle przepisów o podatku od towarów i usług sprzedaży wierzytelności nie uznaje się za dostawę towarów, ani za świadczenie usług, a więc nie ma tutaj zastosowania art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054), dalej zwanej ustawą o VAT. Oznacza to, że czynność sprzedaży wierzytelności nie podlega opodatkowaniu VAT.

Wątpliwość budzi natomiast kwestia opodatkowania VAT zakupu wierzytelności. Organy podatkowe prezentują stanowisko, iż zakup wierzytelności podlega opodatkowaniu VAT (por. np. interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z 30 marca 2011 r., nr ILPP1/443-1/11-2/AW). Naszym zdaniem takie rozstrzygnięcie jest kontrowersyjne. W związku z tym w zaprezentowanych w dalszej części opracowania przykładach liczbowych przedstawiamy ewidencję sprzedaży wierzytelności, przy założeniu że obrót wierzytelnościami nie podlega opodatkowaniu VAT.


2. Ewidencja sprzedaży wierzytelności, w sytuacji gdy nie dokonano wcześniej odpisu aktualizującego

Przykład

I. Założenia:

Jednostka "X" posiada należność od odbiorcy "Z" w kwocie: 30.750 zł (w tym VAT: 5.750 zł). W sierpniu 2011 r. jednostka "X" zawarła z firmą "Y" umowę na sprzedaż wierzytelności od odbiorcy "Z". Uzgodniona cena sprzedaży wynosi: 23.000 zł. We wrześniu 2011 r. firma "Y" zapłaciła za zakupioną wierzytelność. Należność nie była objęta odpisem aktualizującym.

II. Dekretacja:
 

Opis operacji
Kwota
Konto

Wn

Ma

1. Przychód ze sprzedaży wierzytelności - księgowanie na podstawie umowy sprzedaży

23.000 zł

24

75-0

2. Wyksięgowanie wartości nominalnej sprzedanej wierzytelności

30.750 zł

75-1

20

3. WB - wpływ środków ze sprzedaży wierzytelności

23.000 zł

13-0

24

III. Księgowania:

Kliknij, aby powiększyć obraz

IV. Ustalenie wyniku bilansowego na sprzedaży własnej wierzytelności:

W sytuacji przedstawionej na przykładzie powstała strata bilansowa na sprzedaży wierzytelności w kwocie: 7.750 zł, bowiem cena uzyskana ze sprzedaży jest mniejsza od wartości brutto należności: 23.000 zł - 30.750 zł = - 7.750 zł.


3. Ewidencja sprzedaży wierzytelności objętej odpisem aktualizującym

Przykład

I. Założenia:

Jednostka "X" posiada należność z 2010 r. od odbiorcy "Z" w kwocie: 24.400 zł (w tym VAT: 4.400 zł). Należność była objęta odpisem aktualizującym, przy czym odpis ten nie był zaliczony do kosztów uzyskania przychodów. W sierpniu 2011 r. jednostka "X" zawarła z firmą "Y" umowę na sprzedaż wierzytelności od odbiorcy "Z". Uzgodniona cena sprzedaży wynosi: 13.000 zł. We wrześniu 2011 r. firma "Y" zapłaciła za zakupioną wierzytelność.

II. Dekretacja:
 

Opis operacji
Kwota
Konto

Wn

Ma

1. Przychód ze sprzedaży wierzytelności - księgowanie na podstawie umowy sprzedaży

13.000 zł

24

75-0

2. Wyksięgowanie wartości nominalnej sprzedanej wierzytelności

24.400 zł

75-1

20

3. PK - zarachowanie odpisu aktualizującego do pozostałych przychodów operacyjnych na skutek sprzedaży należności

24.400 zł

28

76-0

4. WB - wpływ środków ze sprzedaży wierzytelności

13.000 zł

13-0

24

III. Księgowania:

Kliknij, aby powiększyć obraz

IV. Ustalenie wyniku bilansowego na sprzedaży własnej wierzytelności:

W tym przypadku spółka poniosła stratę bilansową na sprzedaży wierzytelności w kwocie: 11.400 zł, bowiem cena uzyskana ze sprzedaży jest niższa od wartości brutto należności: 13.000 zł - 24.400 zł = - 11.400 zł.


A A A  
otwórz artykuł w nowym oknie drukuj artykuł poprzedni artykuł   powrót do spisu treści czasopisma   następny artykuł

Sklep internetowy - sklep.gofin.plSklep internetowy - sklep.gofin.pl

Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60